تظاهر به اهمیت
فردریش هایک اقتصاددان اتریشی که این روزها نامش زیاد مطرح میشود که در سال 1974 جایزه نوبل اقتصاد را از آن خود کرد در سخنرانی مراسم اعطای جایزه از خطرات علم زدگی افراطی در اقتصاد سخن گفت. متن اصلی سخنرانی هایک را از اینجا و متن ترجمه آن را از اینجا و اینجا میتوانید بخوانید.
هایک در این سخنرانی به خطای نهفته در رویکرد علم اقتصاد به دلیل پیروی از قوانین فیزیک و علوم کمی پذیر اشاره میکند و با اشاره به خطاهای نظریه اشتغال کامل میگوید:
" بنابراین براساس این معیار ممکن است شواهد «علمی» بهتری برای یک تئوری دروغین وجود داشته باشد که به این خاطر مقبول خواهند شد که «علمی تر» از یک تفسیر معتبر است و به این خاطر رد می شوند که هیچ شواهد کمی کافی برای آن وجود ندارد.
مشابه این وضعیت در ارزیابی عملکرد نیز میواند بروز کند. همانطور که پیتر دراکر گفته است: شرکتی که نتواند عملکردش را اندازه گیری و مورد ارزیابی قرار دهد در حال انقراض و میرائی است.
"
در بعضي از حوزهها، به ويژه در حوزههايي که اين نوع مسائل مشابه علوم فيزيکي به وجود ميآيد، بر اين مشکلات ميتوان به جاي اطلاعات مشخص درباره تکتک عناصر از فرکانس نسبي، احتمالات و از رويداد خواص متغير عناصر استفاده کرد و بر تفاوتها فائق آمد. اما اين امر فقط در جايي حقيقت دارد که ما مجبور باشيم با آن چيزي که دکتر وارن ويور (رئيس پيشين بنياد راکفلر) آن را «پديدههاي پيچيده غيرسازماندهي شده» ناميده و در مقابل «پديدههاي پيچيده سازماندهي شده» علوم اجتماعي طرح کرده، سر و کار داشته باشيم. در اينجا پيچيدگيهاي سازماندهي شده به آن معناست که مشخصه ساختارها نشان ميدهند آنها نه فقط به خواص تکتک عناصر که از آنها تشکيل شده و فرکانس نسبي که با آن حرکت ميکنند وابسته هستند بلکه به رسومي که در آن اين عناصر فردي با يکديگر در ارتباط هستند، وابستگي دارند.
ما در توصيف وظيفه چنين ساختاري ميتوانيم بگوييم نه فقط ميتوان اطلاعات آماري را جايگزين اطلاعات فردي کرد بلکه اگر بخواهيم از فرضيهمان پيشبينيهاي مشخصي درباره رويدادهاي فردي استخراج کنيم، نيازمند اطلاعات کامل درباره هر عنصر فردي هستيم. ما بدون داشتن اطلاعات مشخص درباره تکتک عناصر خود را به موقعيتهاي ديگري محدود ميکنيم که من آن را الگوي پيشبينيهاي محض ناميدهام. پيشبينياي که مبتني بر تعدادي از نسبتهاي کلي ساختارهايي است که خودشان را شکل ميدهند اما حکم مشخصي را درباره تکتک عناصر که ساختار را شکل دادهاند نميدهد."
